Chronische Pancreatitis (CP)

Chronische pancreatitis is progressieve ontsteking en fibrose van de pancreas die leidt tot onomkeerbare structurele schade, chronische buikpijn, exocriene pancreasinsufficiëntie (EPI) en diabetes. Vroege diagnose en uitgebreid management kunnen complicaties en ziekenhuisopnames verminderen.

Oorzaken & Risicofaktoren

• Alcoholmisbruik (belangrijkste oorzaak bij volwassenen)
• Roken (versnelt progressie)
• Genetische mutaties (PRSS1, SPINK1, CFTR, CTRC)
• Terugkerende acute pancreatitis, hypertriglyceridemie, hypercalciëmie
• Auto-immuun pancreatitis
• Obstructieve oorzaken (pancreas divisum, tumoren)
• Idiopathisch (geen aanwijsbare oorzaak)

Symptomen

• Terugkerende of aanhoudende epigastrische pijn uitstralend naar de rug
• Pijn verergert na maaltijden of alcohol
• Gewichtsverlies, ondervoeding
• Steatorroe (vette, stinkende ontlasting) door EPI
• Diabetes (type 3c)
• Misselijkheid, braken, opgeblazen gevoel

Diagnose

• Geschiedenis van terugkerende pancreatitis en risicofactoren
• Beeldvorming: CT, MRI/MRCP, endoscopische echografie (EUS) tonend calcificaties, ductale onregelmatigheden, atrofie
• Functionele testen: fecaal elastase <200μg/g wijst op EPI
• Labs: pancreasenzymen kunnen normaal zijn bij CP; monitor glucose, vetoplosbare vitaminen, botdichtheid
• Sluit pancreaskanker uit bij nieuw ontstane CP met atypische kenmerken

Behandeling & Management

Levensstijl

• Absolute alcoholstop en stoppen met roken
• Kleine, frequente vetarme maaltijden; overweeg middellange keten triglyceriden (MCT)
• Voldoende hydratatie, vitaminesuppletie

Pijnbeheersing (stapsgewijs)

• Paracetamol, NSAID's → zwakke opioïden → sterke opioïden (gebruik voorzichtig)
• Adjuvante middelen: pregabaline, duloxetine, tricyclische antidepressiva
• Pancreasenzymvervangende therapie (PERT) kan pijn verminderen door feedbackremming
• Antioxidanttherapie (selenium, vitamine C/E, methionine) heeft gemengd bewijs

Pancreasenzymvervangende Therapie (PERT)

• Maagsapresistente lipaseformuleringen ingenomen bij maaltijden/snacks
• Titreer dosis op basis van consistentie van ontlasting en gewichtstoename/-verlies

Endoscopische & Chirurgische Opties

• ERCP met sfincterotomie/stenting voor ductale stricturen of stenen
• Extracorporale schokgolflithotripsie (ESWL) voor calcificerende ziekte
• Chirurgische drainage (Puestow) of resectie (Whipple, Frey) voor geselecteerde patiënten
• Totale pancreatectomie met eilandjesautotransplantatie voor refractaire pijn/kwaliteit van leven

Endocrien Management

• Monitor HbA1c; behandel pancreatogene diabetes met insuline (risico op hypoglykemie door glucagondeficiëntie)
• Voedingsadvies voor evenwichtige koolhydraatinname

Leven met Chronische Pancreatitis

• Volg pijnscores, dieet, gewicht, enzymdoses, bloedsuikers en triggers
• Werk samen met een multidisciplinair team (GI, endocrinologie, voeding, pijnbestrijding, geestelijke gezondheid)
• Pak angst/depressie aan—chronische pijn is uitputtend
• Plan strategieën voor opflakkeringen (hydratatie, vetarm dieet, medicatieaanpassingen)

Complicaties

• Exocriene pancreasinsufficiëntie en ondervoeding
• Diabetes mellitus (type 3c)
• Pseudocysten, galwegobstructie, duodenumobstructie
• Risico op pancreaskanker (vooral na >20 jaar of bij erfelijke CP)
• Osteoporose door malabsorptie

Onderzoek en Toekomstige Richtingen

Onderzoek richt zich op stamcelregeneratie, antifibrotische middelen, zenuwgerichte pijntherapieën en biomarkers die progressie naar kanker voorspellen.

Experimentele en Opkomende Behandelingen

• Perifeer Werkende μ-Opioïdreceptorantagonisten: Verminderen opioïd-geïnduceerde GI-bijwerkingen met behoud van analgesie.
• Zenuwgroeifactor (NGF) Remmers: Richten op pancreasneuropathie om pijn te verminderen (in studies).
• Endoscopische Neurolyse & Zenuwstimulatie: Minimaal invasieve technieken om pijnpaden te blokkeren.
• Eilandjesorganoïden & Bètacelvervanging: Beogen endocriene functie te herstellen na pancreatectomie.

Volg CP met Diagnoza.care

Ondersteun Uw Pancreas – Log pijnopflakkeringen, enzymdosering, maaltijden, stoelgang, glucosemetingen, beeldvorming en chirurgische/endoscopische procedures, plan bezoeken aan GI, endocrinologie en pijnpoli, leg bijwerkingen vast en laat de AI-metgezel voedings- en glycemische trends markeren.

---

Medische Disclaimer: Alleen voor informatieve doeleinden. Volg de richtlijnen van uw gastro-enteroloog/pancreatoloog voor diagnostiek, enzymtherapie, pijnbeheersing en chirurgische beslissingen. Bronnen: American Gastroenterological Association, International Association of Pancreatology, National Pancreas Foundation